Barcelona
Idea smart city

Smart City Barcelona [artykuł gościnny]

Miasta na całym świecie chcą być obecnie postrzegane jako inteligentne, zaawansowane technologicznie, przyjazne dla środowiska i oferujące wysoką jakość życia mieszkańcom. Chcą być tzw. smart cities. Jednym z przykładów smart city jest bez wątpienia Barcelona. W 2014 r. miasto zostało wyróżnione nagrodą Komisji Europejskiej iCapital za wykorzystanie nowych technologii w celu poprawy jakości życia mieszkańców, a w 2015 r. zajęło pierwsze miejsce w rankingu Juniper Research dot. smart cities na świecie – pisze Monika Kustra z Universitat Oberta de Catalunya w artykule gościnnym na Warsaw Smart City.


Monika Kustra
Universitat Oberta de Catalunya

Smart City Barcelona

Miasta na całym świecie chcą być obecnie postrzegane jako inteligentne, zaawansowane technologicznie, przyjazne dla środowiska i oferujące wysoką jakość życia mieszkańcom. Chcą być tzw. smart cities. Jednym z przykładów smart city jest bez wątpienia Barcelona. W 2014 r. miasto zostało wyróżnione nagrodą Komisji Europejskiej iCapital za wykorzystanie nowych technologii w celu poprawy jakości życia mieszkańców, a w 2015 r. zajęło pierwsze miejsce w rankingu Juniper Research dot. smart cities na świecie. Ponadto, Barcelona rokrocznie organizuje takie wydarzenia jak Smart City Expo World Congress, czy Mobile World Congress, które przyciągają ekspertów z dziedzin związanych ze smart city z całego świata.

W jaki sposób Barcelona realizowała strategię smart city? Ile na tym zyskała? Jakie jest obecne podejście do tego tematu? O tym wszystkim w niniejszym wpisie.

Kierunek Smart City

Wszystko zaczęło się w 2011 r. kiedy to funkcję burmistrza objął  Xavier Trias i Vidal de Llobatera. Priorytetowym obszarem działań stały się wówczas inwestycje w miejskie innowacje i nowe technologie. Przystąpiono do skoordynowanych działań, których efektem miał być kompleksowy program o nazwie Smart City Barcelona. Inicjatywa ta miała połączyć nowe projekty z już realizowanymi (np. system rowerów miejskich Bicing lub projekt innowacyjnej dzielnicy 22@). Jednym z pierwszych kroków były zmiany na poziomie administracyjnym i zarządczym. Powołano specjalny zespół ds. smart city oraz Międzynarodowe Biuro ds. ICT dla Środowisk Miejskich (Hàbitat Urbà). Strategia Smart City Barcelona była więc od początku odgórną wizją polityczną z silnym liderem w postaci burmistrza. Było to kluczowe z punktu widzenia nie tylko realizacji projektów, ale też komunikacji z mieszkańcami w celu otrzymania społecznego poparcia dla całego przedsięwzięcia.

Strategia Bercelona Smart City

BarcelonaCelem strategii Smart City Barcelona było osiągnięcie zrównoważonego rozwoju miasta poprzez podniesienie jakości i efektywności usług miejskich we wszystkich obszarach funkcjonowania miasta, rozwiązanie problemów dot. ochrony środowiska i zapewnienie lepszej jakości życia mieszkańców. Narzędziem do osiągnięcia ww. celów miało być wykorzystanie Internetu i technologii informacyjno-komunikacyjnych (ICT). Ogólnie przyświecającą wizją rozwoju było miasto samowystarczalne (self-sufficient city), bezemisyjne (zero emmisions city) i działające jako “sieć złożona z sieci” (network of networks).

Model Smart City Barcelona zawiera 9 obszarów: usługi publiczne, środowisko, mobilność, przedsiębiorstwa i biznes, badania i innowacje, komunikacja, infrastruktura, turystyka, partycypacja społeczna. Każdemu obszarowi odpowiadają odpowiednio opracowane programy, które z kolei składają się z niezależnych projektów. Niektóre z programów są inicjatywami międzysektorowymi tj., dotyczą więcej niż jednego obszaru.

Rozwiązania i projekty

Trzonem koncepcji Smart City Barcelona była istniejąca już wcześniej sieć światłowodowa o długości ok. 500 km rozciągająca się na terenie miasta. W zakresie rozwiązań technologicznych, Barcelona Smart City bazuje na dwóch warstwach, tj. systemie miejskich sensorów (platforma Sentilo) i Otwartej Miejskiej Platformie (Urban Platform). Platforma bazująca na zastosowaniu IoT w sposób horyzontalny łączy dane miejskie, które wcześniej zbierane były w silosach. Dzięki temu możliwe jest nie tylko zbieranie, ale też przetwarzanie i analizowanie danych. Co więcej zapewnia ona otwartość danych, co oznacza dostępność i swobodę korzystania z zasobów oraz dzielenie się wiedzą i promowanie współpracy. Ma to ogromne znaczenie z punktu widzenia zaangażowania społecznego obywateli w życie miasta. Administracja publiczna udostępnia dane poprzez portal Otwarte Dane, a firmy, organizacje pozarządowe, czy obywatele budują na ich bazie nowe usługi. Przykładem są np. hackathony, w ramach których powstają różnorodne miejskie aplikacje.
System rowerów miejskich Bicing w BarcelonieW Barcelonie realizowanych jest kilkaset projektów dot. smart city. Na terenie całego miasta działa miejska sieć WiFi. Od 2013 r. liczba hotspotów, które rozmieszczone są maksymalnie co 100 m, wzrosła o 62%. Od 2012 r. w mieście działa system zdalnego sterowania oświetleniem ulicznym z zastosowaniem lamp LED. Zainstalowania ponad 19500 inteligentnych mierników przyczyniających się do poprawy wydajności energetycznej. Ponadto wdrożono plan zdalnego nawadniania obszarów zielonych. W kwestii transportu publicznego opracowano zoptymalizowaną siatkę tras autobusowych, wprowadzono nieemitujące zanieczyszczeń środki transportu. Zrealizowano program Otwarte Zarządzanie, który ma na celu informowanie mieszkańców o podejmowanych przez władze działaniach. Na terenie miasta działają także Miejskie Laboratoria, w których testowane są pilotażowe projekty z zakresu smart city.

W projekty zaangażowane są nie tylko instytucje publiczne, ale także duże międzynarodowe koncerny technologiczne, jak również małe przedsiębiorstwa i startupy.

Efekty działań

Rezultatem wdrożenie strategii są przede wszystkim realne korzyści ekonomiczne. Wg szacunków z 2014 r. inteligentne rozwiązania dot. technologii wodnych przyczyniają się do oszczędności rzędu 58 mln USD rocznie. Inteligentne technologie parkowania doprowadziły do zwiększenie dochodów miasta o 50 mln USD rocznie. Co więcej, dzięki realizacji strategii Smart City Barcelona powstało 47 000 nowych miejsc pracy. Ogólnie na każde 1 EUR zainwestowane przez władze lokalne w Barcelonie w 2014 r. przypadało dodatkowo 0,53 EUR zainwestowane przez prywatnych inwestorów (Stawasz, D. & Sikora-Fernandez, D., 2015. Zarządzanie w polskich miastach zgodnie z koncepcją smart city, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa, str. 149).

Efektem środowiskowym działań z zakresu smart city w Barcelonie jest przewidywane zmniejszenie o 9700 ton emisji CO2 do atmosfery oraz zaoszczędzenie 600 tys. litrów wody każdego roku (ibid.).

Obecne podejście do tematu Smart City

BarcelonaWraz ze zmiana administracji w 2015 r. zmieniło się podejście do realizacji inicjatywy Smart City Barcelona. Obecna burmistrz, Ada Colau (Barcelona en Comú), deklaruje, że smart city nie jest już priorytetowym obszarem rozwoju Barcelony, chociaż oczywiście rozpoczęte wcześniej projekty będą dokończone. Nie zrezygnowano z organizacji międzynarodowych targów dot. Smart City, które bez wątpienia przynoszą miastu realne korzyści ekonomiczne. Niemniej jednak zlikwidowano komórkę Hàbitat Urbà oraz zespół ds. smart city. Przewodnim hasłem wyborczym partii Barcelona en Comú było zwrócenie miasta mieszkańcom. Obecnie celem ekipy rządzącej jest lepsze odpowiadanie na potrzeby mieszkańców, w tym redukcja bezrobocia i rewitalizacja zdegradowanych obszarów miasta. Wg obecnej burmistrz smart city nie oznacza jedynie uzbrojenia miasta w sensory, ani tym bardziej przekształcenia Barcelony w rynek dla wielkich koncernów informatycznych i telekomunikacyjnych. Priorytetem ma być zapewnienie równości społecznej, lepszej jakości demokracji i przestrzeni publicznych. Przejawiło się to m.in. ostatnio w czasie sesji ONZ Habitat III, podczas której Ada Colau zawetowała konferencję UN Habitat nt. smart city celem zwrócenia uwagi na problem przestrzeni publicznych w miastach.

Jak to wygląda w rzeczywistości? 

Z punktu widzenia użytkownika miasta na pewno nie wszystko wygląda tak różowo jak w opisach na stronach internetowych, które często kierują się celami marketingowymi. W rzeczywistości sztandarowe projekty nie zawsze działają, tak jakby oczekiwali tego mieszkańcy. Mowa tu np. o ogólnomiejskiej sieci WiFi, której sygnał nie zawsze jest wystarczająco silny lub systemie rowerów miejskich, który pomimo podłączenia do sensorów nieustannie monitorujących obłożenie stacji, czasami sprawia problemy. Mimo małych niedociągnięć, na pewno zarządzanie miejskie w Barcelonie jest sprawne i efektywne i może stanowić wzór odniesienie dla innych miast. Szczególnym plusem jest łatwy i szybki kontakt z administracją, dzięki zastosowaniu rozwiązań z zakresu e-administracji.

Barcelona jest na pewno jednym z modelowych przykładów smart city i często stawiane za wzór do naśladowania pod względem wdrażania inteligentnych rozwiązań. W przypadku tego miasta nie jest to jedynie zabieg marketingowy, gdyż podjęte zostały realne kroki w zakresie planowania i zarządzania w tym kierunku. Na pewno Barcelonie udało się stworzyć holistyczną i spójną wizję rozwoju, w której uwzględniono nie tylko rozwiązania technologiczne, ale także współpracę z podmiotami zewnętrznymi, kwestie społeczne i środowiskowe. Pomimo miasto tego dalej boryka się z różnymi problemami natury technologicznej, społecznej, czy ekonomicznej. Dowodzi to, że smart city nie jest jedyną receptą na sukces i na pewno nie wyeliminuje w całości problemów miast. Może jednak stanowić pewne narzędzie w zarządzaniu miastem i strategicznym planowaniu jego rozwoju.

 

Monika Kustra – Universitat Oberta de Catalunya (Internet Interdisciplinary Institute IN3), grupa badawcza Urban Transformation and Global Change Laboratory (TURBA Lab). Prowadzi badania nt. smart cities i planowania strategicznego. Zainteresowania badawcze to m.in.: smart city, innowacyjna gospodarka, IoT, Big Data, nowe technologie w miastach. Opublikowała m.in. Implementing smart city concept in the strategic urban operations – the case of Warsaw. Kontakt: mkustra@uoc.eduLinkedinUOCResearchgateAcademia.eduGoogle Scholar

 

Fot. Monika Kustra